Af hverju að sleppa mélunum?
Mél eru framandi í viðkvæmum munni hestsins. Þau stjórna hesti með blöndu af sársauka, hnakkabeygju (t.d of mikil hnakkabeygja til að stöðva, andþrengsli) og geta framkallað köfnun að hluta til. Mélin eru einnig ástæða fyrir fjölmörgum vandamálum hjá hestum.
Sársauki eða möguleiki á sársauka nær athygli hestsins en getur einnig fengið hann til að forðast hann með því að opna munninn, setja tunguna yfir eða jafnvel bíta mélin á milli tannanna. Þegar þetta gerist er öryggi knapans í hættu. Sársauki í munni orsakar einnig vandamál eins og að hesturinn misstígi sig, prjóni, skvetti og hristi höfuðið. Sársaukinn getur eyðilagt viðmót hestsins til þjálfunarinnar og hesturinn verður bæði óhamingjusamur og óhjálplegur um leið.
Hnakkabeygja sem er framkölluð af mélunum hindrar öndunarveg hestsins og færir þyngdarpunkt hestsins meira fram þannig að meiri þyngd er á framfótum. Hestur sem liggur á mélunum læsir hryggjarliðunum í hálsinum og eyðileggur þannig frelsið sem er svo mikilvægt fyrir íþróttamann að hafa - hálsinn á að vera laus við stífni, annars leiðir það til stífni annars staðar í líkamanum. Hestur sem læsir hálsinum með því að liggja á mélunum hefur minni virkni í afturfótum og þreytist fyrr. Sjá nánar í grein eftir Dr. Robert Cook hér (á ensku).
Mélin framkalla munnvatnsaukningu og tugguhreyfingar sem eru viðbrögð sem eiga við þegar hesturinn er að éta en ekki þegar hann á að þjálfa. Tugguhreyfingarnar eru vara-, tungu-, og kjálkahreyfingar sem eru allar ósamrýmanlegar við þjálfun og hraða öndun. Að éta og þjálfa eru tvær algerlega andstæðar aðgerðir sem ættu aldrei að gerast á sama tíma hjá neinu dýri. Börn vita af eðlisávísun að þau geta ekki bæði borðað og hlaupið á sama tíma. Fólk fer ekki út að skokka með tyggjó. Hvernig skyldi það vera að hlaupa heilt kapphlaup með munninn fullan af lyklum? Þó að hesturinn sé ekki í neinni hættu um að gleypa mélin getur hann þó ,,gleypt tunguna''. Hann gerir það með því að færa tunguna of mikið upp í kok (færir hana undan mélunum eða vegna tugguhreyfinga). Þá ýtist mjúka gómfyllan upp sem opnar fyrir meltingarveg sem veldur öndunarerfiðleikum þar sem öndunarvegur hindrast. Hesturinn gæti líka gleypt of mikið munnvatn sem lætur hann svelgast á í þjálfuninni eða þá að krampi myndist í barkakýlinu sem hefur aftur áhrif á öndun. Öll þessi vandamál valda einhverskonar köfnun og oft má heyra hesta rymja í reið en það er vegna þessa. Öndunarerfiðleikarnir sem mélin framkalla eru til dæmis ástæða fyrir blæðingum frá lungum hjá veðreiðahestum og er algengt vandamál erlendis. Þessir hestar taka svo gífurlega á að súrefnisleysið veldur of miklu álagi á lungun þannig að úr þeim fer að blæða, algeng dánarorsök hjá veðreiðahestum.
T.d.
að anda og taka stökk fram á við eru tengd órjúfanlegum böndum og hesturinn
tekur andardrátt fyrir hvert stökk sem hann tekur fram á við. Öll slæm áhrif á
öndun hafa því áhrif á hraða stökksins og gerð. Gangurinn missir sína
náttúrulegu fágun og takt, stökkið verður styttra og stífara áfram - orsakar
minni hraða. Hesturinn verður líka framþungari sem eykur hættuna á að hann
misstígi sig.
Að lokum, hjá bæði gömlum og ungum hestum eru mélin orsök margra algengra munn-
og tannvandamála eins og niðursverfinga á tönnum (sem aftur skerast í kinnar og
valda sárum), sár á vörum, marinn gómur, ertingu á úlftönn og of ljótum sárum á
tungu. Nánar um þetta í grein eftir Dr. Cook hér (á ensku).
Allt
þetta má forðast með því að fjarlægja orsökina, mélin.Góðu fréttirnar eru að
hægt er að stjórna hesti á áhrifaríkan hátt án méla með því að nota búnað sem í
grundvallaratriðum er ný hönnun á mélarlausu beisli. Ólíkt mélunum stjórnar
Beisli án Méla hestinum á sársaukalausan hátt með því að m.a. þrýsta á hnakka
hestsins - en ekki með því að framkalla of mikla hnakkabeygju til að fá hestinn
til að stöðva eins og mélin gera. Virkni beislisins liggur í tveimur kjálkaólum
sem setja sársaukalausan þrýsting á allt höfuðið sem hesturinn svarar fljótt og
vel.
Höfundarréttur © 2007 Bitless Bridle. Öll réttindi áskilin